Gastarbeid en Kapitaal – SP brochure 1983

Ingezonden brief van Cees Bronsveld opgenomen in De AS nr. 129 (voorjaar 2000), waarin hij zijn visie geeft over het verband tussen het vertrek van Constandse in 1983 bij dat tijdschrift, en de SP-affaire.

Constandse, de AS en de SP

In het artikel Anton Constandse als redacteur van De AS (Zesde Jaarboek Anarchisme) suggereerde Hans Ramaer dat Anton Constandse destijds door mijn toedoen de AS-redactieverlaten zou hebben. Die stelling is onjuist, denk ik. Erg veel argumenten voor zijn verrassende suggestie geeft Ramaer in ieder geval niet. Het zou gaan om een voorval dat voor Anton kennelijk de aanleiding was om op te stappen.

Over dat voorval zal wat meer gezegd moeten worden. In 1983 raakte Anton in opspraak nadat hij zich positief uitgelaten hadover de SP-brochure Gastarbeid en kapitaal. Zo ongeveer heel links Nederland, inclusief organisaties als de Anne Frank Stichting viel over Constandse heen. Menigeen vond die SP-brochure namelijk racistisch. De opwinding over het feit dat uitgerekend Constandse, toen één van de boegbeelden van links,het een prima brochure vond, was groot. Allerlei bladen publiceerden verontwaardigde stukken en Constandse ontving zo verteldehij mij destijds, tientallen boze brieven.

Als nieuwbakken AS-redacteur en, vooral, als ‘cultureel antropoloog’ geïnteresseerd inwat toen nog onbekommerd minderhedenvraagstukken genoemd werden, zou ik, op verzoek van de AS-redactie, ‘deze zaak’ eensuitzoeken en daarover in De AS publiceren.Het was tenslotte een AS-redacteur die in opspraak was geraakt!

Ik zocht het uit schreef mijn artikel en stuurde dit in concept naar Hans Ramaer. Die belde mij een paar dagen later, met het verzoek om… van publicatie af te zien. Ik vroeg hem om bedenktijd, die ik natuurlijk kreeg. Ik stuurde mijn artikel vervolgens ook naar Anton Constandse. Deze belde mij onmiddellijk: “Natuurlijk publiceren wij dit”, liet hij me weten. Alleen eiste hij – daar kwam ‘een verzoek’ van Constandse toch wel op neer -het recht op een nawoord, iets waar ik natuurlijk geen enkel probleem mee had. Zo verscheen uiteindelijk De AS 64 met daarinmijn bijdrage De SP en de islam in Nederland. Mijn conclusie was dat de Constandse-critici gelijk hadden: die SP-brochure deugde inderdaad voor geen meter.

Als Ramaer nu stelt dat Constandse aandrong op publicatie (p. 27), is dat geen correcte weergave van het gebeurde. Ramaer werd als eindredacteur ‘gewoon’ voor een voldongen feit gesteld want zijn bezwaren tegen mijn stuk werden door Constandse als het ware overruled. Zo lagen de machtsverhoudingen in de AS-redactie nu eenmaal, denk ik inmiddels, sadder and wiser.

Antons ‘nawoord’ had intussen niet zo gek veel om het lijf. Het bestond, zoals een ieder in De AS 64 kan nalezen, uit (1) Constandses omstreden, eerdere reactie op die vermaledijde SP-brochure en (2) de tekst van een standaardbrief die een ieder die Constandse in die dagen schreef als antwoord kreeg. Als Ramaer nu suggereert dat Constandse inhoudelijk reageerde op mijn bijdrage, is dat evenmin in overeenstemming met de feiten.

In het ‘nawoord’ pleitte Constandse ondermeer voor “het helpen losmaken van gastarbeiders van de politieke en godsdienstige leiders van hun vroegere vaderlanden”, zo meldt Ramaer instemmend. Ben – of was – ik daar dan tegen? In laatste instantie niet, geloof ik! Alleen vind ik wel dat dat ‘helpen’niet kan en niet mag bestaan uit dwingend opleggen van de keuze ‘aanpassen of oprotten’ zoals de SP-brochure – en dus ook Constandse – voorstelde. Wat daar anarchistisch aan is of was? Het is mij nooit duidelijk geworden – ook niet van Ramaer die zei het ingrote lijnen met Constandse eens te zijn.

Intussen is het voorval wat mij betreft vooraleen illustratie van een type onverdraagzame arrogantie waarvan sommige vrijdenkers helaas nogal eens blijk geven. Deze vrijdenkersbeseffen nog steeds niet dat zij zich met hun rationalistische ik-heb-gelijk-en-verder-niemand-standpunten even ‘katholiek’ als onverdraagzaam opstellen. En hoe kon een anarchistisch vrijdenker als Constandse er nu vóór zijn dat een Turk of Marokkaan wordt ‘teruggestuurd’ met een diploma van de cursus islam die de SP, naast de oprotpremie, in de aanbieding deed!?

Veelzeggend is verder dat Constandse de racistische strekking van de SP-brochure meende te kunnen ontkennen door er op tewijzen dat het in die brochure geenszinsging om fysieke (‘ras’) kenmerken als huidskleur! Constandse had, kortom, domwegniet begrepen dat de definitie van racismezich sinds de Tweede Wereldoorlog gewijzigd had, iets waarop ik (hem) in mijn artikel trouwens gewezen had.

Al met al was er denk ik sprake van vernedering van islamieten in die SP-brochure. En laat vernedering nu precies een van de elementen zijn in Constandses eigen definitie van discriminatie.’ Discriminatie vanwege’ras’ of ‘geen cultuur’ (Constandse)? Het zal voor de vernederde weinig uitmaken of dievanwege zijn huidskleur of haar geloof op het vliegtuig wordt gezet…

Tenslotte: ik denk, met Ramaer, dat Constandse zo rond 1983 sowieso aan het afscheid nemen was van zijn publieke rol. Hij wilde immers niet alleen al veel langer uit de AS-redactie stappen, hij publiceerde na 1983- zie de bibliografie in de onlangs verschenen Constandse-bundel – ook elders alleen nog maar (een paar) artikelen waar hij al langere tijd mee bezig was (onder meer over de filosoof Van Vloten, waarover ik later nog met Constandse correspondeerde: no hard feelings kortom zijnerzijds!). Ik denk dan ook dat ex-AS-redacteur Rudolf de Jong, in een recente brief die ik van hem over deze kwestie ontving, de spijker op de kop sloeg. Voor zover mijn artikel ‘de aanleiding’ was voor Constandses terugtreden uit de AS-redactie, dan was dat voor Anton een welkome aanleiding.

Cees Bronsveld

Noten:
(1) Anton Constandse, Discriminatie als autoritaire vernedering, in: De Vrije Gedachte,132 (1982), pp. 3-5.
(2) Brief Rudolf de Jong aan Cees Bronsveld, 17-11-1999.

vorige | inhoudsopgave | volgende

  1. Laurens van Voorst

    Als je toch oude folders van de SP publiceert, zoek in de dozen op zolder eens naar het pamflet uit de jaren 70 waarin homoseksualiteit een ‘bourgeoisie-ziekte’ wordt genoemd. Moet te vinden zijn. Ergens.

  2. En de SP is daar ook nog steeds trots op Laurens?

  3. AZ

    De SP. . . . Een stelletje laffe, profiterende Nederlandverraders ! Is maar één oplossing voor: een lange muur ….

  4. Amy

    Theun de Vries slaat de spijker op z’n kop wat islam betreft.

  5. Jeroen

    Inhoudelijk klopt het maar politiek correct is het niet, dus is het makkelijk ego-strelen en pochen om het daarop af te schieten. Laat eerst maar eens zien dat het niet waar is voordat je je verontwaardiging over ‘de vorm’ ervan spuit.

  6. Nationalisme hoort bij het stalinisme. Stalin vertrouwde op Russisch chauvinisme en Mao trachtte China weer groot en sterk te maken. De SP komt uit een traditie waar eigen land en volk, hoger in het vaandel staan dan de wereldwijde arbeidersklasse. Aan klassenbewustzijn doen ze bij de ”Sociaaldemocratische” Partij toch niet!

  7. In de jaren 80 was ik ook lid van de SP, nu ben ik een gure rechts-extremist.

  8. Frank

    Wat Theo zegt. Mijn generatie werd niet milder met veertig. Integendeel..

  9. Er was lang een groot stuk te lezen op het internet van rond de tijd tussen ’50 en ’60 waarin boek verwijzingen en brieven aan de toenmalige regeringen, waarin uit de doeken werd gedaan (door hoogleraren en anderen) waarom er absoluut geen Noord Afrikaanse en Zuid Aziatische gastarbeiders naar hier en de rest van Europa gehaald moesten worden, o/a de Franse ervaringen ermee. Deze gastarbeider raakte je nooit meer kwijt want teruggaan zou nooit gebeuren, ook zou het aantal na vijf jaar door gezinshereniging minimaal vervijfvoudigen, en dit elk jaar weer.
    Er waren voldoende werkloze Nederlanders om deze gastarbeiders plekken in te vullen.
    Helaas hoe ik ook zoek er is niets meer over te vinden, ook niet één van de boeken, onderzoeken of namen van diegene die de waarschuwing hebben gegeven.

  10. Henk Koelewijn

    Wie heeft deze Brochure voor mij Gastarbeid en Kapitaal uit 1983.
    Of andere Brochures uit die tijd.

  11. Jaap

    Bedankt gaat een nieuwe wereld open. Waarschijnlijk wint de SP mij terug.

  12. Jaap

    Mooi die oude artikelen. Ben heel lang lid geweest van SP. Vorig jaar overgestapt naar fvd/pvv omdat ik Roemer te licht vond. Als hij zijn best doet wint ie mij terug.

  13. Wil

    Vroeger ook lid geweest van de SP, maar op een gegeven moment afgehaakt vanwege het geheul met buitenlanders.

  14. Ancarlo100

    SP is verworden tot een hypocriete bende en dat, terwijl zij in die tijd een juiste visie hadden want, laten wij wel zijn, alles waar zij voor waarschuwden is ook daadwerkelijk uitgekomen. Iemand had het over politiek correct: Politieke correctheid is niets anders dan pure hypocrisie en achterbaksheid. Niet zeggen wat je denkt en voelt uit angst voor represailles is zo socialistisch of dictatoriaal als de pest. Heeft niets, maar dan ook niets te maken met een democratie, in tegendeel zelfs! Dus, ik ben alles behalve politiek correct, ik ben een echte democraat!

Reageer!

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.